Opdrachtgever
Cineville
Gepubliceerd
13 jul 2011
Opdrachtgever
Cineville
Gepubliceerd
13 jul 2011

'Deze film gaat over macht, en dat is iets wat iedereen aangaat.'

'Hoewel gebaseerd op ware feiten is deze film pure fictie.' Daarmee begint La conquête, een film over de opmars van Nicolas Sarkozy. Een statement dat snel wordt vergeten tijdens het kijken; vrijwel alles in La conquête is trefzeker en hyperrealistisch. Een gesprek met regisseur Xavier Durringer over macht, storytelling en de grens tussen werkelijkheid en fictie.

La conquête ('de verovering') begint op 6 mei 2007, de dag waarop Nicolas Sarkozy, partijvoorzitter van UMP, de verkiezingen wint van zijn socialistische opponent Ségolene Royal. Terwijl zijn staf de overwinning viert op het partijbureau zit 'Sarko' alleen thuis, verslagen weggezakt in een stoel. Hij belt keer op keer het nummer van zijn vrouw Cécilia, die hem kort ervoor verlaten heeft. Dan een flashback naar 2002, naar de opmars van Sarkozy als minister van Binnenlandse Zaken, waarbij al snel duidelijk wordt hoezeer hij van plan is aan de stoelpoten van zittend president Jacques Chirac te zagen. Wat volgt is een verhaal van een man die, vasthoudend als een pitbull waar het zijn politieke ambities betreft, zijn opmars maakt naar de hoofdprijs: het presidentschap van Frankrijk. 

La conquête ging afgelopen mei in première tijdens het filmfestival van Cannes. De aardschok waarop men anticipeerde bleef uit; de film werd door de Franse critici gereserveerd ontvangen. De filmrecensent van het weekblad Le Nouvel Observateur noemde de film 'een natte scheet'. Regisseur Xavier Durringer heeft geen enkele recensie gelezen. Hij weet wel wat de consensus is, en het zit hem dwars. "Wat mij stoort is het feit dat de meeste critici zich hebben geconcentreerd op het beantwoorden van de vraag 'is deze film pro- of anti-Sarkozy?' Maar daar gaat het mij helemaal niet om. Voor een filmmaker is het niet interessant om partij te kiezen; de uitdaging zit 'm erin de film geloofwaardig maken, de personages geloofwaardig te maken. De film gaat over een belangrijke periode in de Franse politiek, 2002-2007, en over de weg die een man aflegt naar de macht, en wat hij op die weg kan winnen en verliezen. Daarnaast dient het ook als een memento; deze film doet ons alle beloften die een politicus heeft gedaan herinneren en dwingt tot evaluatie: wat is er van al die beloften terecht gekomen, vier jaar later?"

Storytelling
La conquête is een film over winnen en verliezen. Het winnen van macht en het verliezen van liefde, moraal en karakter. Het is ook een film over de politiek, die er in de film nogal belabberd vanaf komt. Zij is hierin niet meer dan een spel van cijfers en percentages, op het scherp van de snede gespeeld door concurrenten die elk een eigen belang hebben. Maar het is vooral een film die laat zien hoe één man, koste wat het kost, een breuk met traditie probeert te forceren.

Durringer benadrukt hoezeer Nicolas Sarkozy de regels van het politieke spel in Frankrijk veranderd heeft; er is door hem een duidelijke verschuiving ontstaan in het systeem. "Sarkozy heeft een systeem geïntroduceerd wat ik storytelling noem," legt Durringer uit. "Door zichzelf letterlijk voor de camera's van de media, inclusief de paparazzi, te plaatsen en bloot te geven heeft hij geprobeerd burgers te bereiken, en is daarin geslaagd. Hiermee heeft hij niet alleen de heersende codes binnen de Franse politiek gebroken, maar het politieke systeem in feite ontheiligd. Ontheiligd door zich in korte broek te vertonen, door te gaan fietsen en joggen voor het oog van de camera’s, door journalisten uit te nodigen bij een strandwandeling met zijn vrouw. En toen zijn privéleven als een kaartenhuis instortte en Cécilia hem verliet op het belangrijkste moment in zijn carrière, heeft hij die transparantie opnieuw aangewend om zichzelf menselijk en strijdvaardig te tonen. Hij heeft het wat dat betreft vlekkeloos gespeeld, en met succes."

Een film over politiek anno nu is wat Durringer betreft dan ook vooral een film over imago en spektakel. De weergave van de conferentie van het UMP van 28 november 2004, waarbij Sarkozy als kersverse partijleider als een popster de trappen afdaalt onder luid gejuich van partijleden, is er één uit een showspektakel. Harde muziek, dramatische lichten en bakken met confetti bewijzen dat 'le petit Nicolas' anders is dan al die andere politici: moderner, vlotter, daadkrachtiger.

Het is tijdens dit soort scènes dat de muziek de overhand neemt en de film zich voor je ogen afspeelt als een circusact. "Het is exact bedoeld als circusmuziek, als theatermuziek," benadrukt Durringer. De voormalig dramaturg heeft zijn jarenlange ervaring in het theater zichtbaar aangewend voor deze film. "Politiek is theater, en deze film is in bepaalde opzichten ook een theaterspektakel. Niet alleen tijdens de grote partijcongressen, die op zichzelf al spectaculair zijn, maar ook op de momenten dat Sarkozy en Cécilia ruzie maken, of bij het gekonkel dat zich letterlijk achter de schermen afspeelt."

Afgezien van het showelement aan de voorzijde van het politieke spectrum was Durringer vooral ook zeer verrast door hoe het er achter de schermen aan toe gaat in de politiek: de manier waarop politici met en over elkaar praten, hoe ze elkaar behandelen. Wie de film kijkt vraagt zich onherroepelijk meerdere keren af waar de scheidslijn tussen ware feiten en fictie zich precies bevindt. Durringer verzekert dat de research die achter La conquête zit ongelofelijk uitgebreid is: onder leiding van scenarist Patrick Rotman zijn honderden boeken en andere bronnen van en over politici en politiek journalisten geraadpleegd. En alles is gecheckt en nogmaals gecheckt. "Er hebben meer dan tien advocaten achter de schermen meegewerkt aan deze film; alles moest gecontroleerd worden. Na het eerste verschijnen van de film hebben veel politiek journalisten ons laten weten dat de film voor 99 procent klopte. Toen konden politici er niet meer tegenin gaan."

Outsider
Ondanks de gemengde kritieken is de film een succes voor Durringer; meer dan 700.000 Franse bezoekers voor een film die geen komedie is, is een goede score. Behalve in Nederland zal La conquête in première gaan in veel andere Europese landen, Canada en de Verenigde Staten.

Ook voor wie geen grondige kennis van de Franse politiek heeft is het een boeiende film. Het is zoals geconcludeerd geen pro- of anti-Sarkozy document, maar een film over de opmars naar macht, over winnen en verliezen in dezelfde hand, over het spel van de politiek. Het is Sarko tegen de rest; een politieke David tegen de Goliath van het Franse establishment; een kleine, brutale en quasi-moderne outsider tegen een groep oude conservatieven, samengeklonterd in het pluche van het Elysée. Chirac, De Villepin en hun slippendragers staan in de coulissen en kijken toe hoe 'le petit Nicolas' zich een weg naar boven werkt, met veel uiterlijk vertoon, een vechtlust en een grote bek die ongebruikelijk zijn in de Franse samenleving, die gevernist is door etiquette en traditie. Waar Nederlandse politiek gebaseerd is op consensus, is Franse politiek gebaseerd op confrontatie, en dat blijkt uit de film. Durringer is echter niet bang dat veel subtiliteiten van de film voorbij zullen gaan aan bezoekers buiten Frankrijk. "Deze film gaat over macht, en dat is iets wat iedereen aangaat. Ik ben er nooit op uit geweest om het hele politieke spel uit te leggen, om een standpunt in te nemen voor of tegen Sarkozy of om te zorgen dat mensen hun eigen standpunt bijstellen. Ik wil discussie; ik wil dat mensen door deze film weer over politiek en over het systeem willen praten en dat ook gaan doen, dat ze dat systeem naar zich toe trekken."

http://cineville.nl/magazine/xavier-durringer